ΓΟΝΕΪΚΗ ΕΞΑΝΤΛΗΣΗ

Αν υπάρχει ένας ρόλος που δεν εξαντλείται ποτέ, αυτός είναι αναμφίβολα ο ρόλος του γονέα. Χωρίς ωράρια, ρεπό, αναβολές ή παύσεις, η γονεϊκότητα μετατρέπεται συχνά σε μία αδιάλειπτη ευθύνη, ικανή να λυγίσει ακόμα και τους πιο ανθεκτικούς. Γνωστή και ως parental burnout, η γονεϊκή εξάντληση είναι μία κατάσταση έντονης σωματικής, συναισθηματικής και ψυχικής εξουθένωσης, που προκύπτει από τις απαιτήσεις και προκλήσεις του γονεϊκού ρόλου, οδηγώντας σε αίσθημα κενού, έλλειψη ενέργειας, συναισθηματική απομάκρυνση από τα παιδιά και αίσθημα αναποτελεσματικότητας. Η εξάντληση δεν εμφανίζεται ξαφνικά. Χτίζεται σιωπηλά μέσα στις ατελείωτες λίστες υποχρεώσεων και στις αόρατες απαιτήσεις μιας καθημερινότητας που τρέχει ασταμάτητα. Στον πυρήνα της κρύβεται η ανάγκη για τελειότητα: η αντίληψη ότι ο «καλός» γονιός πρέπει να τα προλαβαίνει όλα, να μην κάνει λάθη, να είναι πάντα διαθέσιμος, συνεπής και ψύχραιμος. Το τίμημα όμως αυτής της τελειότητας είναι βαρύ. Όσο επιδιώκουμε το άπιαστο, τόσο απομακρυνόμαστε από την ουσία της γονεϊκότητας, αλλά και από τον ίδιο μας τον εαυτό. Το κόστος της απομάκρυνσης είναι μεγάλο, αφού δεν αφήνει χώρο για τα απλά και αυτονόητα. Όταν ένας γονιός θεωρεί ότι πρέπει να τα κάνει όλα τέλεια, η απόσταση ανάμεσα στο ιδανικό και στο εφικτό διευρύνεται και του δημιουργεί συνεχές άγχος. Ερμηνεύει κάθε ατέλεια ως αποτυχία, υποβάλλοντας τον εαυτό του σε πίεση και φθορά. Κατευθύνει όλη την ενέργεια στο παιδί και την οικογένεια, εγκαταλείποντας τα στοιχειώδη δικαιώματα του προσωπικού χρόνου και της ξεκούρασης. Η αναζήτηση βοήθειας μεταφράζεται ως ανεπάρκεια και αποκλείεται χωρίς δεύτερη σκέψη. Πέρα όμως από την αγάπη για το τέλειο, η γονεϊκή εξάντληση μπορεί να προκύψει από έλλειψη δικτύου υποστήριξης, οικονομική ή εργασιακή πίεση, παιδί με αυξημένες ανάγκες, κοινωνικές προσδοκίες και καλοστημένες παγίδες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Τα συμπτώματα ποικίλουν σε κάθε περίπτωση. Ενδεικτικά αναφέρονται: μόνιμη εξάντληση, εκνευρισμός, απομάκρυνση από τα παιδιά, αρνητικές σκέψεις σχετικές με την αποτελεσματικότητα και άλλες. Προτού επωμισθούμε την ευθύνη για τα κακώς κείμενα και φορτωθούμε τις ενοχές για αυτά που νιώθουμε, πρέπει ν’ αναγνωρίσουμε ότι η εξάντληση δεν έχει καμία σχέση με την αγάπη. Η αγάπη υπάρχει πάντα. Αυτό που έχει χαθεί -προσωρινά- είναι η ενέργεια να την εκφράσουμε όπως επιθυμούμε. Τα καλά νέα είναι ότι υπάρχουν επιλογές για να την ανακτήσουμε. Αυτό που χρειάζεται είναι να αντιληφθούμε πόσο σημαντικό είναι να βάλουμε το δικό μας οξυγόνο πρώτοι. Να κατανοήσουμε ότι ο ύπνος, η ξεκούραση και ένας καφές που θα πιούμε μόνοι μας δεν είναι πολυτέλεια. Είναι ανάγκη. Να μάθουμε ότι οι ευθύνες μοιράζονται. Να ζητάμε βοήθεια χωρίς ντροπή. Να εγκαταλείψουμε την ουτοπία της τελειότητας και να υποδεχτούμε τις ατέλειες και αδυναμίες που ταιριάζουν στην ανθρώπινη φύση. Τα παιδιά δεν χρειάζονται τέλειους γονείς. Χρειάζονται αληθινούς γονείς. Ας μιλήσουμε ανοιχτά για αυτό που μας συμβαίνει. Δεν είμαστε μόνοι. Η γονεϊκή εξάντληση δεν λέει κάτι για την αξία μας. Είναι το καμπανάκι που χτυπά για να ξαναβρούμε την ισορροπία μας, να πάρουμε ανάσα και να υπενθυμίσουμε στον εαυτό μας ότι πριν και πάνω από κάθε ρόλο είμαστε άνθρωποι.